Edycja 2020

W 2020 roku odbyły się dwa wyjątkowe wydarzenia, które nawiązywały do tradycji Międzynarodowego Konkursu Muzycznego im. Michała Spisaka, organizowanego od 2005 roku w Pałacu Kultury Zagłębia. Była to także okazja do upamiętnienia wybitnego kompozytora pochodzącego z Dąbrowy Górniczej – szczególnie w miesiącu jego urodzin.

6 września odbył się wyjątkowy koncert „Dąbrowianin w Paryżu”, który zainaugurował sezon artystyczny w Pałacu Kultury Zagłębia oraz uświetnił 106. rocznicę urodzin Michała Spisaka.

Na scenie Sali Teatralnej Pałacu Kultury Zagłębia wystąpiła Orkiestra Sinfonia Iuventus im. Jerzego Semkowa pod batutą Marka Wroniszewskiego oraz soliści Piotr Sałajczyk (fortepian) i Antoni Dąbrowski (fagot).

W programie wydarzenia publiczność wysłuchała:

• Michał Spisak – Koncert na fagot i orkiestrę
• Fryderyk Chopin – Fantazja na tematy polskie A-dur op. 13
• Wojciech Kilar – Fragmenty suity z filmu “Pan Tadeusz”
• Wojciech Kilar – Walc z filmu “Trędowata”
• Wojciech Kilar – Walc z filmu “Ziemia obiecana”

Koncert prowadziła Regina Gowarzewska.

Koncertowi towarzyszył wyjątkowy akcent artystyczny – wystawa „Chopin, Spisak, Górecki, Kilar. Paryskie awantury”. Uroczyście otwarta 6 września, przyciągała zwiedzających aż do 16 października, oferując inspirującą podróż przez muzyczne i paryskie historie wybitnych kompozytorów.

Paryż jest od wieków niekwestionowaną „Mekką” artystów, do której pielgrzymują twórcy różnych dyscyplin sztuki, z wszystkich rejonów świata. Podobnie polscy kompozytorzy, przy dogodnej sposobności, pod okiem mistrzów rozwijali swe talenty, prezentowali się w paryskich salonach i przed paryską publicznością. Bywało, że Paryż otwierał im drzwi do sukcesu i wypływali na szerokie wody.

Wystawa prezentowała losy czterech wybitnych polskich kompozytorów: Fryderyka Chopina, Michała Spisaka, Henryka Mikołaja Góreckiego i Wojciecha Kilara. Ukazywała wzajemne relacje i podobieństwa artystów, między innymi na tle Paryża – inspirującego artystycznego tygla, swoistej „trampoliny do sukcesu”. Ukazane zostały również sylwetki niezwykłych kobiet – życiowych partnerek i żon kompozytorów, których znaczenia w życiu muzyków nie sposób przecenić.

Najbardziej znanym i wielbionym w świecie był niewątpliwie Fryderyk Chopin. Jego twórczość stała się wzorem i inspiracją dla pozostałych. We Francji spędził połowę życia i został pochowany na cmentarzu Père Lachaise.

Drugi z nich – Michał Spisak, był rodowitym dąbrowianinem. Wiele lat życia spędził w Paryżu i tam został pochowany na cmentarzu Montmartr. Fakty życia obu tych kompozytorów to ciekawa materia do refleksji nad podobieństwami i różnicami w życiu i twórczości artystów na tle zmieniającego się świata.

Towarzystwa obu kompozytorom dotrzymali na wystawie Henryk Mikołaj Górecki i Wojciech Kilar – muzycy o pokolenie młodsi od Spisaka, wychowankowie tej samej uczelni muzycznej w Katowicach. Trzej kompozytorzy zarówno podczas spotkań w Polsce, jak i w Paryżu, nawiązali ze sobą żywe relacje. Łączy ich również postać legendarnej pedagog Nadii Boulanger.

Każdego z prezentowanych w wystawie kompozytorów muzyka fascynowała od dzieciństwa, Dzięki determinacji zdołali osiągnąć artystyczne szczyty. Dla dwóch spośród nich stał się drugim domem, dla dwóch pozostałych – przystankiem. Dla wszystkich jednak miejscem niezwykłym, w którym przeżywali swoje „paryskie awantury”.

Ekspozycja, prezentowana w przestrzeniach wystawienniczych Pałacu Kultury Zagłębia, stanowiła starannie opracowaną kompilację pamiątek i kopii cyfrowych. Zwiedzający mogli podziwiać unikatowe dokumenty, grafiki i fotografie, a także statuetki, wydawnictwa i niezwykle listy pisane przez kompozytorów do przyjaciół. Komentarz do wystawy został opracowany w oparciu o publikacje monograficzne i artykuły dotyczące życia twórców, przede wszystkim publikację profesora Leona Markiewicza, muzykologa, przyjaciela i admiratora Spisaka oraz biografie Fryderyka Chopina, Henryka Mikołaja Góreckiego i Wojciecha Kilara, autorów polskich i zagranicznych.

Wystawa powstała dzięki zaangażowaniu i współpracy licznych partnerów, wśród których znaleźli się: Biblioteka Akademii Muzycznej w Katowicach, Biblioteka Narodowa w Warszawie, Muzeum „Sztygarka” w Dąbrowie Górniczej, Muzeum Historii Katowic, Biblioteka Narodowa zbiory cyfrowe – Polona.pl, Zrzeszenie Kompozytorów Polskich, prof. Leon Markiewicz – autor monografii „Michał Spisak 1914–1965”, Rodzina Państwa Góreckich, a także Wydawnictwo „Znak” oraz Polskie Wydawnictwo Muzyczne.