16. MFF Zagłębie i Sąsiedzi – Pająki Lubelskie | wykład i warsztaty

Wydarzenie odbędzie się w formie wykładu połączonego z warsztatami z tworzenia pająków ludowych. Podczas spotkania uznani twórcy ludowi – Małgorzata i Tomasz Krajewscy – przybliżą tradycje Lubelszczyzny związane z wykonywaniem pająków. Uczestnicy będą mieli również okazję samodzielnie stworzyć miniaturową formę pająka i zabrać ją ze sobą jako pamiątkę.

Małgorzata i Tomasz Krajewscy to małżeństwo twórców kontynuujących tradycje charakterystyczne dla lubelskiej plastyki obrzędowej i zdobniczej. Specjalizują się w pająkach obręczowych, tarczowych i krystalicznych – formach nawiązujących do najstarszych wzorów występujących w regionie. Artyści są aktywnymi społecznikami i propagatorami twórczości ludowej. Współpracują z licznymi instytucjami, m.in. Galerią Sztuki Ludowej STL w Lublinie oraz Państwowym Muzeum Etnograficznym w Warszawie. Dzięki ich staraniom w 2024 roku umiejętność wykonywania pająków na Lubelszczyźnie ze słomy, bibuły i papieru została wpisana na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego.

Spotkanie z depozytariuszami kultury ludowej Lubelszczyzny odbędzie się w ramach otwarcia wystawy „Pająki – ozdoby, które przynoszą szczęście”.

Tomasz Krajewski urodził się w 1966 roku w Łukowie. Od najmłodszych lat przejawiał zainteresowania artystyczne. Jak podkreśla, pasję, umiejętności oraz zdolności manualne odziedziczył po pradziadku.

Jako twórca z powodzeniem łączy różnorodne dziedziny rzemiosła. Wykonuje ozdoby choinkowe, pisanki, wyroby ze słomy oraz drewniane naczynia dłubane, tworzone zgodnie z najdawniejszymi technikami i wzorami.

Główną specjalnością artysty są pająki ludowe. Tworzy je ze słomy, którą samodzielnie zbiera i przygotowuje, oraz z kolorowej bibuły. Wykonuje najbardziej tradycyjne i charakterystyczne dla Lubelszczyzny formy: pająki żyrandolowe na obręczy, krystaliczne oraz tarczowe, w których tarcza wykonywana jest ze słomy zamiast z wełny. Wszystkie wzory starannie opracowuje i dokumentuje w prowadzonym przez siebie zeszycie.

Tomasz Krajewski jest aktywnym działaczem społecznym i propagatorem twórczości ludowej. Prowadzi warsztaty i pokazy rękodzieła. W 2023 roku wspólnie z córką Moniką realizował projekt „Mistrz–Uczeń” w ramach stypendium NIKiDW. Od 2019 roku pełni funkcję prezesa Lubelskiego Oddziału Stowarzyszenia Twórców Ludowych.

Małgorzata Krajewska urodziła się w 1972 roku w Bystrzycy. Zamiłowanie do sztuki ludowej rozbudził w niej mąż, Tomasz Krajewski. Jako twórczyni kontynuuje tradycje charakterystyczne dla lubelskiej plastyki zdobniczej i obrzędowej.

Artystka na poziomie mistrzowskim opanowała sztukę wykonywania najbardziej wymagających, geometrycznych form – pająków krystalicznych. Tworzy coraz bardziej rozbudowane konstrukcje, dbając o ich proporcje, rytm oraz harmonijną kolorystykę. Stale poszukuje nowych rozwiązań formalnych i chętnie eksperymentuje z materiałem. Od kilku lat tworzy specjalne pająki „tematyczne”, zawieszane w Bramie Krakowskiej w Lublinie. Stanowią one wizytówkę kolejnych edycji Jarmarku Jagiellońskiego i są cenioną atrakcją turystyczną.

W swojej pracowni Pani Małgorzata wykonuje również ozdoby choinkowe ze słomy i bibuły. W okresie wielkanocnym przygotowuje także pisanki batikowe. Jednak, jak sama podkreśla, najlepiej odnajduje się w wiązaniu pająków krystalicznych, które stały się jej znakiem rozpoznawczym.

Prowadzi warsztaty wykonywania pająków ludowych dla różnych grup wiekowych. Od 2019 roku należy do Stowarzyszenia Twórców Ludowych.