16. MFF Zagłębie i Sąsiedzi | Pająki – ozdoby, które przynoszą szczęście | dokumentacja wystawy

„Pająki – ozdoby, które przynoszą szczęście” to nie tylko wystawa, ale także trzymiesięczny projekt realizowany od stycznia do marca 2026 roku przez Galerię Sztuki PKZ we współpracy z Działem Edukacji Kulturalnej i Artystycznej PKZ.

W ramach inicjatywy odbyły się dwa warsztaty mistrzowskie dla kadry instruktorów Pałacu Kultury Zagłębia, prowadzone przez twórców ludowych oraz współczesną artystkę specjalizującą się w tworzeniu pająków. Następnie przeszkoleni instruktorzy przeprowadzili warsztaty dla dzieci i młodzieży, zajęcia dla grup szkolnych oraz koordynowali międzypokoleniowe warsztaty z udziałem członkiń Stowarzyszeń Kół Gospodyń. Efektem każdego spotkania był wspólnie wykonany pająk.

Wystawa stanowiła podsumowanie projektu oraz próbę spojrzenia na tradycję wykonywania pająków z różnych perspektyw. Można było na niej zobaczyć zarówno prace twórców amatorów, powstałe podczas warsztatów, jak i realizacje zaproszonych mistrzów – Małgorzaty i Tomasza Krajewskich, depozytariuszy z Lubelszczyzny, oraz Hanny Stano, uznanej artystki tworzącej w ramach studia „w mateczniku”.

W projekt zaangażowało się ponad 200 osób – od najmłodszych po seniorów! Powstały prace w typie pająków obręczowych i krystalicznych. Niektóre z nich otrzymały specjalne tytuły, m.in.: „Pustynny pająk”, „Miętowa bryza”, „Hubba Bubba”, „Etna”, „Lawendowa noc”, „Leśne poziomki”, „Błąd systemu”, czy „Malinowa chmurka”.

Na ekspozycje składały się klasyczne formy pająków oparte na wieloletniej praktyce i przekazie międzypokoleniowym oraz współczesne interpretacje, które poszerzają ich znaczenie i estetykę. Prace warsztatowe wpisują się w ten dialog, często łącząc elementy tradycyjne z nowoczesnym podejściem do koloru, materiału i formy. To właśnie ta różnorodność pokazuje, że pająki ludowe nie są zamkniętym rozdziałem historii, lecz żywą i rozwijającą się dziedziną twórczości.

Wszystkim uczestnikom projektu dziękujemy za wspólnie spędzony czas – za każdy ręcznie skręcany płatek bibuły i każdą nawlekaną na igłę słomkę!